Houtsnijden

Houtdraaigereedschap slijpen

Wettechnieken voor hakbeitels en burijnen

De techniek voor het slijpen van houtnijgutsen en v-gutsen verschilt van gereedschap zoals schaafstaal en houtbeitels met een rechte snede; het staal is dunner en de slijphoek is kleiner, waardoor ze met meer zorg geslepen moeten worden. Vaak kan de snede aangescherpt worden door hem te wetten.

Omdat het wetten plaatsvindt op een nauwe en bolle plaats op een beitel in plaats van op een vlakke schuinte zoals op een schaaf, is het oppervlak dat in contact komt met de slijpsteen zeer klein. Het slijpoppervlak is eigenlijk een lijn, terwijl het voor andere gereedschappen een rechthoek is. Dit betekent dat de slijpdruk zeer hoog kan worden, zelfs als u met uw handen slechts een kleine druk op het gereedschap uitoefent.

Bij een egale slijpfase (van bijv. een schaafmes) maakt het niet uit of u te veel materiaal wegslijpt. Als u op een bepaald punt langs een gebogen snijkant echter te veel materiaal verwijdert, wijzigt u de vorm van de snijkant zodat u het gereedschap moet bijslijpen. Dit geldt eveneens voor burijnen – als u te veel materiaal aan de ene kant weghaalt, bent u genoodzaakt om de totale snijkant opnieuw te slijpen.

Als eerste moet u zich afvragen of u het gereedschap moet wetten of het zult aanzetten. Deze vraag is in het bijzonder belangrijk als u werkt met kleine en delicate gereedschappen met een kleine snijhoek. Een klein beetje teveel slijpen van een plek op deze gereedschappen zorgt voor een uitgesproken put of uitholling op de contouren van de snijrand.

De basisaanbeveling is daarom kleine en delicate gereedschappen, die bot zijn geworden, niet te wetten, maar in plaats daarvan aan te zetten op een banksteen of een roterende aanzetschijf. Slijpen/wetten op een slijpsteen is echter vereist in de volgende gevallen:

  • De snijrand is te bot geworden om aan te zetten.
  • U wilt de vorm van de snijrand wijzigen, bijv. de schaafhoek van de snijrand.
  • U wilt de snijhoek wijzigen.
  • De snijrand is beschadigd geraakt.

Het slijpproces

Slijpen op de slijpsteen wordt met de losse hand of met een slijpmal gedaan. Het gebruik van een slijpmal is makkelijker en geeft een beter resultaat omdat u zich kunt concentreren op de plek waar de snede de slijpschijf raakt, zonder dat u aandacht hoeft te besteden aan de slijphoek en de positionering van het gereedschap, dat wordt gecontroleerd door de mal.

Slijp eerst de snijkant in de juiste vorm, voordat u de snijkant aanzet. Vanaf opzij gezien, moet de snijrand eruit zien als een rechte lijn, zoals op onderstaande tekening die de schaafhoek van de snijrand toont.

De snijkant is nog bot en reflecteert licht. U moet een lichtreflectie kunnen zien over de gehele snijrand. Het zilverlijntje op de botte snijkant geeft aan waar u moet slijpen. Controleer voortdurend waar het zilverlijntje loopt en slijp alleen daar waar het lijntje het dikst is. Zo krijgt u de perfecte snijrand. Stop onmiddellijk met slijpen, zodra het zilverlijntje is verdwenen!

Goed licht is zeer belangrijk voor alle slijp- en aanzetwerkzaamheden, maar is een vereiste bij het slijpen van hakbeitels en burijnen, want u moet duidelijk de lijn van licht kunnen zien.

Hakbeitels en burijnen hebben vleugels. Deze leunen meer of minder voorover als de schuinte vlak op het hout ligt. De helling kan worden beschreven als de schaafhoek van de snijrand, (γ). Deze hoek regelt hoe het gereedschap in het hout zal snijden. Het moet ca. 20° zijn om te zorgen dat de zijden en het midden van de snijkant gelijkmatig en gemakkelijk in hout snijden. De aanbevolen snijvlakhoek hangt niet af van de grootte van de snijhoek.

Belangrijk 
Droogslijpen van gereedschappen voor het bewerken van hout op slijpmachines die werken met hoge snelheid en riemslijpmachines wordt absoluut niet aanbevolen! Deze slijpen te agressief, wat het onmogelijk maakt het slijpen te regelen en de warmteontwikkeling is niet goed voor het harden van het dunne staal.

Houtdraaigereedschap wetten

Na het slijpen wordt de schuinte aangezet om deze een zo fijn mogelijk oppervlak te geven. De resterende braam op de groef (binnenkant) moet er ook worden afgeslepen. Het aanzetten van de buitenkant kan worden gedaan uit de losse pols met een fijne bankslijper of met mallen op een roterende schijf van vilt of leer. De binnenkant kan uit de vrije hand worden aangezet met slijpstenen of op geprofileerde aanzetschijven.

Het aanzetten is van het grootste belang, omdat een fijner oppervlak op de schuinte en de groef het snijden met het gereedschap makkelijker maakt en ook dat de scherpheid langer duurt. Het oppervlak links op het hout zal ook gladder zijn met een perfect aangezet gereedschap.

Ook het gebruiken van mallen voor het aanzetten is een voordeel. U werkt met exact dezelfde aanzethoek als bij het slijpen en de snijrand ontvangt exact hetzelfde bewegingspatroon naar de aanzetschijf als bij het slijpen. Verder kunt u testsnedes maken in het hout en dan – indien nodig – teruggaan en verdergaan met het aanzetten met exact dezelfde positie van het gereedschap ten opzichte van de aanzetschijf.

Afronden van de punt

De Tormek lederen aanzetschijven werken op dezelfde manier als een scheerriem gemaakt van leer, gelijmd op een stuk hout. Als onder een microscoop naar de snijrand kijkt, zult u opmerken dat de buitenste punt van de snijrand een beetje is afgerond omdat het leren aanzetwiel niet zo hard is als een steen. Bij het gebruik van een mal is deze afronding echter te verwaarlozen en heeft deze geen negatieve invloed op het snijvermogen van het gereedschap. In feite is het waarschijnlijk, dat de microscopische afronding de buitenste gevoelige punt van de snijrand versterkt.

Theoretisch kan een snijrandpunt die werd aangezet op een vlakke harde banksteen scherper worden geacht. Dit is echter alleen het geval tot u begint te werken met het gereedschap. Zodra de snijrand penetreert in het hout, zal hij worden aangetast door de vezels en microscopisch worden afgerond en zelfs verbogen. Dit omdat de buitenste punt extreem gevoelig is op deze gereedschappen, die kleine snijrandhoeken hebben, soms slechts 20°. Wat de praktische kwaliteit van de snijrandscherpte en zijn duurzaamheid bepaalt, is hoe het gereedschap werkt na een paar sneden in het hout.

Tormek bezoekt de paardenfabriek in Dala

Bekijk het verhaal van het originele Dala-paard uit Dalarna in Zweden en ontdek hoe de houtsnijders hun messen scherp houden. Deze mannen slijpen 50-60 messen per dag! Al generaties lang worden de karakteristieke houten paardenbeeldjes met de hand gemaakt, gesneden en beschilderd.

Tormek bezoekt houtsnijder Carsten Nilsson

Ga met ons mee op bezoek bij Tormek-gebruiker Carsten Nilsson. Hij is bekend geworden met zijn spiegels, kroonluchters en pepermolens van eigen ontwerp, die stuk voor stuk uniek zijn en door Carsten van begin tot eind handgemaakt worden in zijn werkplaats.


Tormek Japanese Waterstone

Tormek Japanese Waterstone

Als u een superieure afwerking van het oppervlak wenst en nog een stap verder wil gaan, gebruik dan de Japanse steen van Tormek. Deze watersteen met een 4000 korrel zorgt voor een spiegelgladde afwerking, vrijwel zonder waarneembare markeringen.

Meer informatie over
deze steen

Welke slijpmal kan ik
het best gebruiken?

Welke slijpmal  kan ik het best gebruiken?

Vind de juiste slijpmal voor uw gereedschap!

Ga naar de slijpmalgids

Ga naar SVM-45 Slijpmal voor messen SVM-45 Slijpmal voor messen

SVM-45 Slijpmal voor messen

Ga naar SVM-00 Houder voor kleine messen SVM-00 Houder voor kleine messen

SVM-00 Houder voor kleine messen

Ga naar SVA-170 Slijpmal voor bijlen SVA-170 Slijpmal voor bijlen

SVA-170 Slijpmal voor bijlen

Ga naar SVS-38 Slijpmal voor kort gereedschap (SVS-32) SVS-38 Slijpmal voor kort gereedschap (SVS-32)

SVS-38 Slijpmal voor kort gereedschap (SVS-32)

Ga naar SVD-186 Slijpmal voor gutsen (SVD-185) SVD-186 Slijpmal voor gutsen (SVD-185)

SVD-186 Slijpmal voor gutsen (SVD-185)

Ga naar SVS-50 Multi slijpmal SVS-50 Multi slijpmal

SVS-50 Multi slijpmal

Ga naar SE-76 Slijpmal voor platte beitels SE-76 Slijpmal voor platte beitels

SE-76 Slijpmal voor platte beitels

Ga naar SE-77 Slijpmal voor platte beitels SE-77 Slijpmal voor platte beitels

SE-77 Slijpmal voor platte beitels

Ga naar SVD-110 Slijpsteun SVD-110 Slijpsteun

SVD-110 Slijpsteun

Ga naar RB-180 Draaitafel

RB-180 Draaitafel

Ga naar SJ-250 Tormek Japanese Waterstone

SJ-250 Tormek Japanese Waterstone

Ga naar SJ-200 Tormek Japanese Waterstone

SJ-200 Tormek Japanese Waterstone

Machinemodellen